Sosyal medya hesapları çoğunlukla aceleyle açılır. Bir bağlantıya tıklanır, birkaç alan doldurulur ve akış başlar. Kurulum sırasında karşımıza çıkan ayarların büyük bölümü varsayılan haliyle bırakılır; oysa o varsayılanlar genellikle en açık, en görünür seçenektir. Aradan yıllar geçtikten sonra hesabın ne kadarının dışarıya dönük olduğunu fark etmek şaşırtıcı olabilir. Gizlilik ayarlarını gözden geçirmek, yılda bir kez yapılan basit ama etkisi büyük bir bakım işidir.

Önce dışarıdan bakın

En sağlıklı başlangıç, kendi profilinize bir yabancı gözüyle bakmaktır. Çoğu platform, profilinizin oturum açmamış birine nasıl göründüğünü gösteren bir önizleme sunar. Bu ekran, ayar menülerinde saatlerce dolaşmaktan daha net bir fikir verir. Fotoğraflarınız, arkadaş listeniz, geçmiş paylaşımlarınız, beğendiğiniz sayfalar orada görünüyorsa herkese açık demektir.

Bu bakışta genellikle iki tür sürpriz çıkar. Birincisi eski paylaşımlardır: yıllar önce, farklı bir hayat döneminde yazılmış şeyler bugün hâlâ ilk sayfada durur. İkincisi ise bilgi alanlarıdır. Doğum tarihi, memleket, çalıştığınız yer, telefon numarası gibi alanlar tek başına zararsız görünse de bir araya geldiğinde sizi tanımlayan bir dosya oluşturur. Bu alanların çoğunun herkese açık olması için hiçbir sebep yoktur.

Kimin göreceğini katmanlara ayırın

Gizlilik, her şeyi kapatmak değildir; doğru şeyi doğru kişiye açmaktır. Platformların çoğu paylaşım anında hedef kitle seçmenize izin verir. Aile fotoğrafları yakın çevreye, mesleki paylaşımlar herkese açık olabilir. Listeler ya da yakın arkadaş grupları oluşturmak, bu ayrımı her seferinde düşünmek zorunda kalmadan uygulamanızı sağlar.

Geçmiş paylaşımlar için de toplu ayar seçenekleri vardır. Tek bir düğmeyle eski gönderilerin tamamını yalnızca bağlantılarınıza açık hale getirebilirsiniz. Bu, geçmişi silmeden görünürlüğü daraltmanın pratik yoludur. Silmek isterseniz de arşivleme seçeneğini kullanıp içerikleri kendinize saklayabilir, akıştan kaldırabilirsiniz.

Etiketler, konum ve arkadaş listesi

Kendi paylaşımlarınızı düzenlemek yetmez; başkalarının sizinle ilgili paylaşımları da profilinizin bir parçasıdır. Etiketlerin otomatik olarak profilde görünmesi yerine onay istemesini sağlayan ayar, bu konudaki en faydalı düğmelerden biridir. Böylece hangi fotoğrafın sizin sayfanızda yer alacağına siz karar verirsiniz.

Konum bilgisi ayrı bir başlıktır. Anlık olarak nerede olduğunuzu paylaşmak, özellikle tatil dönemlerinde evin boş olduğunu ilan etmek anlamına gelebilir. Alışkanlığı bozmadan uygulanabilecek çözüm, konumlu paylaşımları dönüş sonrasına bırakmaktır. Ayrıca uygulamanın arka planda konuma erişip erişmediğini telefon ayarlarından kontrol etmek gerekir.

Arkadaş ve takipçi listesinin herkese açık olması da düşünülenden daha fazla bilgi verir. Bu liste üzerinden çevreniz, iş yeriniz ve aile bağlarınız haritalanabilir. Listeyi kapatmak, hesabın kullanımını hiçbir şekilde zorlaştırmaz.

Bağlı uygulamaları temizleyin

Yıllar içinde sosyal medya hesabıyla giriş yaptığınız uygulamalar birikir. Bir test sitesi, bir oyun, bir fotoğraf düzenleyici. Bunların çoğu artık kullanılmıyor olsa da hesabınıza erişim izni durmaya devam eder. Ayarlar içindeki bağlı uygulamalar bölümünü açıp tanımadığınız ya da uzun süredir kullanmadığınız her şeyin iznini kaldırmak, temizlik listesinin en verimli maddesidir.

Aynı bölümde reklam tercihleri de bulunur. Platformlar ilgi alanlarınıza dair çıkarımlar yapar ve bunları liste halinde gösterir. Bu listeyi görmek hem şaşırtıcıdır hem de öğreticidir; hangi davranışın nasıl yorumlandığını anlarsınız. İlgi alanlarını temizlemek reklamları bitirmez ama profilinizin dışarıda oluşan gölgesini küçültür.

Bazı platformlarda profilinizin arama motorlarında listelenmesini engelleyen ayrı bir düğme bulunur. Bu, platform içi görünürlükten farklı bir konudur; kapalı olsa bile adınız arandığında profiliniz çıkabilir. Adınızı arama motorunda aratıp sonuçlara bakmak, bu ayarın gerçekten çalışıp çalışmadığını görmenin en doğrudan yoludur.

Aynı kontrol sırasında eski, kullanmadığınız hesapların hâlâ ortalıkta olduğunu fark edebilirsiniz. Yıllar önce açılmış ve unutulmuş bir profil, bugünkü gizlilik tercihlerinizin tamamen dışında kalır. Bu tür hesapları bulup kapatmak, yeni ayarları düzenlemek kadar değerlidir.

Bir hatırlatıcı kurun

Bu ayarların en büyük sorunu, platformların arayüzlerini sık sık değiştirmesidir. Bugün kapattığınız bir seçenek, yeni bir özellik geldiğinde farklı bir isimle yeniden açılabilir. Bu yüzden takvime yılda bir ya da iki kez tekrarlanan kısa bir hatırlatıcı koymak mantıklıdır. Yarım saatlik bir gözden geçirme, hesabın sizin istediğiniz sınırlar içinde kalmasını sağlar.

Gizlilik ayarları, paylaşmaktan vazgeçmek anlamına gelmez. Aksine, ne kadarını kimin göreceğini bilerek paylaşmak daha rahat bir kullanım getirir. Sınırları belli olan bir alanda insan daha özgür hareket eder.